Al jarenlang zorgt de populaire onofficiële zwemsteiger aan de Borneokade voor problemen. Voor de buurt is het een geliefde plek, maar voor twee bewoners van de woonboot naast de steiger een bron van hoofdpijn. Na vele rechtszaken, flyerprotesten, demonstraties en zelfs hekafsluitingen is de tweespalt in de buurt tot een kookpunt gekomen. AT5 ging in gesprek met de buurt, de gemeente, advocaten en de woonbootbewoners zelf om de vraag te beantwoorden: hoe heeft dit conflict zo uit de hand kunnen lopen?
Voor veel Amsterdammers is de steiger op de Borneokade simpelweg een fijne zwemplek. Het is de laatste jaren in de zomer dan ook steeds drukker geworden, en niet meer alleen met mensen uit de buurt. Daar wringt het voor Jantien de Laaf en Wieger van Aalderen. Ze wonen al jaren op een woonboot pal naast de steiger, waar ze ook een bed & breakfast runnen.
De geluidsoverlast van de steiger op drukke dagen is volgens hen gekmakend. Het is de reden dat ze in 2011 een eerste juridische procedure begonnen tegen de overlast van de steiger. “Uiteindelijk hebben we ongeveer zeven à acht rechtszaken gehad. Misschien negen”, zegt Jantien de Laaf. Voor het eerst doen de twee publiekelijk hun verhaal.
En dat is spannend, verklaart Wieger van Aalderen. “Ik voel de mening van de buurt dat het gaat om twee mensen die het voor iedereen verpesten”, zegt hij vanaf het dek van de woonboot. Sinds de media-aandacht voor het conflict rond de steiger heeft het stel te maken gehad met bedreigingen.
“Ik verpest het voor niemand. Wij willen gewoon normaal kunnen leven als het heet is.”
Van Aalderen en De Laaf benadrukken dat ze alles hebben geprobeerd om het buiten de rechtbank op te lossen. Toen dat niet lukte, besloten ze tegen de gemeente te procederen. En het moet gezegd worden: in veel van de zaken worden ze in hun gelijk gesteld door de rechter.
Een veelgehoorde mening in de buurt is dat het maar een paar dagen per jaar echt warm is, en dus maar een paar dagen per jaar echt druk. Dat klopt niet, stellen De Laaf en Van Aalderen. “Het is vaker heel warm. En het gaat ook niet per se over overvolle steigers. Het is al genoeg als er een paar gillende mensen op de steiger zitten.”
Jarenlange strijd
In 2019 bericht AT5 voor het eerst over de steiger. Mede door een kort geding op initiatief van de woonbootbewoners kwam er een zwemverbod. Niet veel later werd dat zwemverbod weer ingetrokken door de gemeente. Een van de vele maatregelen die zijn genomen om de overlast tegen te gaan, maar nooit succesvol zijn gebleken. Zo is de steiger ook al meerdere keren ingekort en kwamen er laatst zelfs plotseling hekken te staan.
Zeeger Ernsting, dagelijks bestuurder van stadsdeel Oost, vindt ondanks de gefaalde maatregelen en de jarenlange juridische strijd, niet dat de gemeente specifieke fouten heeft gemaakt. “De gemeente heeft altijd geprobeerd om de balans te vinden tussen de belangen van de ene kant en de belangen van de andere kant. Wij dachten dat altijd op een goede manier te doen, maar het staat mensen in een rechtsstaat altijd vrij om een onafhankelijke rechter er een oordeel over te laten vellen”, aldus Ernsting.
Op 29 april van dit jaar bereikt de gerechtelijke strijd tussen de woonbootbewoners en de gemeente zijn hoogtepunt, wanneer de zaak komt te liggen bij de Raad van State, de hoogste bestuursrechter van het land. Die stelt de bewoners in het gelijk, wat betekent dat de gemeente nu echt moet gaan handhaven.
Dat gebeurt op 29 mei, op een wellicht discutabele manier. De gemeente plaatst, zonder eerst de buurt te informeren, hekken midden op de steiger. Het zorgt voor veel ongeloof en boosheid in de buurt, die zich automatisch ook richt op De Laaf en Van Aalderen.
Dat het veel losmaakt in de buurt, vindt bewoner Ruud begrijpelijk. Hij is zelf groot voorstander van de steiger als zwemplek. “Het is een van de weinige stukjes waar ontspanning mogelijk is voor de buurt”, vertelt hij. “En de verontwaardiging is best wel groot dat een iemand het kan verpesten voor de rest”, duidend op de vele rechtszaken die de woonbootbewoners zijn gestart tegen de overlast. Want ze hebben wel gelijk gekregen van de rechter, maar waarom überhaupt naar de rechter stappen, luidt de kritiek.
Wie de gerechtelijke uitspraken naleest, raakt het spoor al snel bijster. Het gaat om een mengelmoes van korte gedingen, bezwaarprocedures, Raad van State en meerdere uitspraken over vele jaren heen. Om orde te scheppen in de hoeveelheid uitspraken, leggen we het dossier voor aan advocaat Henri Sarolea. Hij is gespecialiseerd in dit soort complexe bestuurszaken en ziet al snel: “Dit is bijna niet meer uit te leggen aan het rechtsgevoel van burgers. Dit is een hele complexe zaak”.
Nieuwe ligplek
Maar er is een kans dat de jarenlange strijd eindelijk ten einde komt. Van Aalderen en De Laaf hebben een nieuwe ligplek voor hun woonboot gekregen op de Javakade en zijn akkoord gegaan. Ze hebben echter wel een paar voorwaarden, onder meer dat binnenvaartschepen die een rustplaats zoeken op minimaal 25 meter afstand van hun boot aanmeren.
En er is nog een kink in de kabel. Bewoners van de Javakade maken zich zorgen om de komst van de nieuwe buren, bleek tijdens een inloopavond. De rust lijkt dus terug te keren rond de Borneosteiger, maar of het een warm welkom wordt op de Javakade, moet blijken.