Vandaag is het precies tien jaar geleden dat de Amsterdamse oorlogsfotograaf Jeroen Oerlemans werd doodgeschoten in de Libische stad Sirte. Het afgelopen jaar is er hard gewerkt aan de documentaire Nog Eén Keer over het leven en werk van Oerlemans. Het portret van de fotograaf gaat vanavond in première in de Zuiderkerk.
Nog één keer wilde Jeroen Oerlemans het front bezoeken, die oktoberdag in 2016. Hij werd door een sluipschutter van Islamitische Staat (IS) vermoord. Hij werd 46 jaar oud en liet in Amsterdam zijn vrouw met drie jonge kinderen achter. Nu tien jaar later verschijnt de documentaire. Te zien is hoe vrienden, collega’s en familieleden van Jeroen met elkaar in gesprek gaan.
“Het was best wel een heftig project”, zegt Boes Hogewind, de weduwe van Oerlemans. “Je bent natuurlijk ook nog je gewone leven aan het leiden, je werk aan het doen. En dan vonden tussendoor deze opnames plaats, en ging je even helemaal terug naar Jeroen, naar zijn werk, en naar hoe het is afgelopen.”
“Dus ja, dat was af en toe heel heftig. Maar het was ook heel erg mooi om de tijd te nemen. En de kinderen waren er ook echt wel aan toe omdat ze nu zoveel groter zijn. Om het een keer echt allemaal te horen.”
Documentairemaker Rogier Jaarsma is al vanaf zijn jeugd bevriend met Boes, en kende dus ook Jeroen goed. In zijn Amsterdamse studio is hij de montage van de documentaire nog een beetje aan het fine-tunen.
“Eigenlijk hadden we altijd al het idee om iets te maken na zijn dood. Nu is het tien jaar geleden, dus eigenlijk wel het moment om een soort van hommage-achtige documentaire over zijn werk en zijn leven te maken. Toen zijn we met zijn viertjes, Boes, Daisy Mohr en Joeri Boom (vrienden en collega’s van Jeroen, red.) en ik gewoon begonnen.”
Het verhaal dat nu is ontstaan, is niet een 1-op-1 interview zoals je in een documentaire meestal ziet, vertelt Jaarsma. “Het zijn mensen die met elkaar praten over het leven van Jeroen. Dat is achterelkaar gemonteerd zodat het eigenlijk één heel lang groot verhaal is. En er zit ook genoeg te lachen in. Want je kon met Jeroen ook goed lachen. Hij had heel veel zelfspot, kon ook erg om zichzelf lachen, en dat proberen we er ook in te houden.”
Oerlemans werkte voornamelijk in conflictgebieden. Drie keer won hij de Zilveren Camera in de categorie buitenlands nieuws. In 2012 werd de fotograaf in het noorden van Syrië ontvoerd. Tijdens een vluchtpoging raakte hij gewond door een kogel uit een kalasjnikov. Toch weerhield dit hem niet om het gevaar te blijven opzoeken.
Want – zo vond Oerlemans – het gaat om verhalen die verteld moeten worden. Jaarsma: “Hij moest het doen. Dat komt heel duidelijk naar voren in dit verhaal. Het was zijn tweede ik. Ik denk dat een heel mooi verhaal is van iemand die zijn eigen weg, zijn eigen pad kiest.”
“Ik krijg echt kippenvel”, zegt Boes, die over de rug van Rogier meekijkt. Ze wordt nog steeds geraakt door de beelden. “Dat gaat niet weg. Dat gaat echt niet weg. Als je hem dan weer ziet en hoort praten. En dat je denkt ‘wow, weet je nog dat we dachten het komt wel goed, het gaat niet gebeuren’. Maar het is wel gebeurd.”
De première van Nog Eén Keer is vanavond tijdens een memorial in de Zuiderkerk. Er worden zo’n vijfhonderd bezoekers verwacht. Ook verschijnt er speciaal voor vanavond het boek Kijken Naar De Dood, met een selectie van Oerlemans’ werk.