De gemeenteraad vergadert vandaag over het plan van de coalitie om de toeristenbelasting de komende jaren flink te verhogen. Als het aan het PRO en D66 ligt, dan stijgt die belasting tot 20 procent in 2031. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van het huidige percentage van 12,5 procent. En dat terwijl de toeristenbelasting van Amsterdam al de hoogste van heel Europa is. De voorgenomen verhoging leidt bij de oppositie en de toeristenindustrie tot veel kritiek. Wat zijn de consequenties en is het verstandig? Zes vragen en antwoorden over het toerismebeleid van Amsterdam.
Wat zijn de voor- en nadelen van het toerisme?
“Amsterdam is een van die iconische steden die genoemd wordt als het om overtoerisme gaat”, aldus toerisme-hoogleraar Jan van den Borg. Jaarlijks overnachten er meer dan 20 miljoen toeristen in de stad. “Amsterdam heeft natuurlijk al jarenlang met een enorme groei te maken en dat brengt een heleboel voordelen met zich mee – denk aan inkomens van Amsterdammers en werkgelegenheid – maar er zijn ook nadelen en dat heeft te maken met toeristische draagkracht.”
Volgens de hoogleraar loopt de druk op de stad namelijk te hoog op, wat leidt tot bijvoorbeeld vervuiling, prijsstijgingen en een overvol openbaar vervoer. Ook is er volgens Van den Borg een afname van het woningaanbod, omdat huizen vaker ingezet worden als bed and breakfast.
Hoe hoog was de toeristenbelasting afgelopen jaren?
Om nadelen als deze tegen te gaan zet het college dus op initiatief van PRO en D66 onder andere in op het verhogen van belasting voor toeristen. Die belasting is een bedrag dat hotelgasten betalen bovenop de kamerprijs wanneer zijn in de stad overnachten. Op dit moment is dat bedrag 12,5 procent van de prijs van een hotelkamer. Waar dit bedrag in 2023 nog zeven procent van de hotelkamerprijs bedroeg, is het de ambitie van het college om dat percentage de komende jaren te doen stijgen tot 20 procent. De eerste stap wordt wat PRO en D66 volgend jaar al gezet met een verhoging naar 16 procent.
Hoeveel toeristen zijn er eigenlijk in Amsterdam?
De gemeente voert elke twee jaar een onderzoek uit om in kaart te brengen hoeveel toeristen Amsterdam jaarlijks ontvangt. Ook wordt daarbij een verwachting gegeven voor de komende jaren. Op basis van die cijfers is te zien dat het aantal overnachtingen van toeristen in de hoofdstad afgelopen tijd is gegroeid. Waar dat er in 2024 22,9 miljoen waren, zijn dat er 23,7 miljoen geweest in 2025. Ook de komende jaren zal die stijging doorzetten volgens het onderzoek: in het ‘laagste’ scenario zal het aantal overnachting met een half miljoen per jaar stijgen en in het ‘hoogste’ scenario is dat maar liefst anderhalf miljoen.
Een heel ander beeld ontstaat er wanneer gekeken wordt naar buitenlandse dagjesbezoekers. Ook deze toeristen komen naar de stad, maar wijken voor hun overnachting uit naar andere plekken. Dit aantal is afgelopen jaren juist gedaald: van 24,1 miljoen in 2019, naar 21,9 miljoen in 2025.
Volgens hoogleraar Van der Borg hoeft die daling echter niks te maken te hebben met de verhoging van de toeristenbelasting. Daarmee wordt juist de verkeerde groep toeristen geraakt: “Je kan het beter ‘verblijfstoeristenbelasting’ noemen, omdat het alleen de mensen beschadigd die langer dan een dag blijven.”
Welke maatregelen wil het college nemen?
Al deze toeristen bewegen zich voornamelijk in de binnenstad. Het is ook niet voor niets dat steeds meer Amsterdammers de binnenstad weren, vanwege de toenemende drukte. Dit blijkt ook uit onderzoek van de gemeente. In de zogeheten binnenstadmonitor staat dat ruim een kwart van de bewoners van de binnenstad en overige Amsterdammers de binnenstad gezellig druk vindt, terwijl ruim de helft de drukte vervelend vindt.
Volgens het gemeentebestuur zijn maatregelen zoals het verhogen van de belasting hoe dan ook noodzakelijk. Al jaren is het streven om het aantal toeristen terug te brengen tot onder de 20 miljoen; een streven dat op basis van onderzoeksresultaten dus niet behaald zal worden. In een eerdere brief aan de gemeenteraad legt verantwoordelijke wethouder Sofyan Mbarki (PRO) uit waarom het college zo hamert op het terugdringen van dit aantal. “Amsterdam blijft onverminderd populair, waardoor de leefbaarheid in verschillende wijken onder hoge druk blijft staan.”
Naast het opschroeven van de toeristenbelasting heeft Amsterdam ook al een aantal jaar een hotelstop. Ook geldt er een beddenstop, waardoor hotels nog maar een maximaal aantal overnachtingsplekken mogen aanbieden.
Wat zeggen critici over de maatregelen?
Maatregelen als deze zijn volgens Van der Borg juist ineffectief, het verhogen van de belasting noemt hij “gekkigheid”. Volgens hem is beleid nodig dat zich richt op de zogenoemde ‘kwaliteitstoerist.’
Van der Borg noemt bijvoorbeeld een reserveringssysteem als manier om juist die toerist aan te trekken: “Mensen die vooraf een bezoek aangeven krijgen korting of kunnen gebruikmaken van een ‘fastlane’ bij een museumbezoek.” Ook noemt hij een voorbeeld uit zijn eigen Italiaanse woonplaats: “Venetië leert ons dat de invoering van een toegangsticket voor dagtoeristen een stap is in de goede richting.” Ondanks de kritiek is het volgens de hoogleraar “wel goed dat Amsterdam zich bewust is geworden van toeristische problematiek.”
Ook verschillende oppositiepartijen in de gemeenteraad zijn kritisch op het beleid. Partijen als het CDA en de VVD maken zich vooral zorgen over de zakelijke toerist, die volgens het worden weggejaagd door het verhogen van toeristenbelasting. Volgens de partijen zijn het juist deze zakelijke toeristen die de stad nodig heeft, omdat zij meer geld te besteden hebben en voor minder overlast zouden zorgen.
Ook bedrijven uit de Amsterdamse toerisme-sector trokken afgelopen week al aan de bel: in een brief aan de gemeente roepen zij de coalitie op om de verhoging van de belasting te heroverwegen. Ook zij wijzen erop dat bezoekers door de verhoging niet zullen verdwijnen, maar alleen nog maar overdag zullen komen. Ook waarschuwen onder andere musea voor een dalend aantal bezoekers.
Hoe nu verder?
Deze week staat de toeristenbelasting dus op de agenda van de raad. Vooralsnog lijkt daar gewoon een meerderheid voor te zijn, omdat de coalitie al meermaals in eerdere debatten de voorgenomen maatregel heeft verdedigd. Meer maatregelen om iets te doen aan de stroom toeristen en dagjesbezoekers aan de stad worden volgend jaar verwacht.