Het coalitieakkoord van PRO Amsterdam en D66 bevat volgens de AT5-panelleden goede ideeën, maar er is ook veel twijfel of de plannen echt veel effect gaan hebben. De 1700 Amsterdammers die meewerkten aan het onderzoek denken niet dat de stad er over vier jaar schoner bijligt, vrezen dat er dan nog steeds veel toeristen zijn en ook dat er niet genoeg sociale huurwoningen zijn gebouwd.
Twee weken geleden presenteerden PRO Amsterdam (de nieuwe partijnaam van GroenLinks/PvdA) en D66 het nieuwe coalitieakkoord. Hierin staan de plannen die het college heeft voor de stad voor de komende vier jaar. Het akkoord zou je sober kunnen noemen, want er is flink minder geld te verdelen.
Grote nieuwe projecten staan er niet in, want de belangrijke punten in het akkoord gaan vooral over hoe er geld kan worden bespaard en van welke plannen er wordt afgestapt. Zo wordt er fors gesneden in het ambtenarenapparaat en gaan het erotisch centrum in Zuid en het verbod voor buitenlandse toeristen om wiet te kopen in coffeeshops (het zogeheten i-criterium) niet door.
Steun van de panelleden
Dat het nieuwe stadsbestuur die twee toch wel omstreden plannen niet door laat gaan, kan op veel steun rekenen van de panelleden. Driekwart van hen vindt het goed dat er streep ging door het erotisch centrum en net iets meer dan de helft vindt dat ook van het i-criterium.
“Met het erotisch centrum verplaats je vooral het probleem”, zegt een van hen. Een ander is het daarmee eens. “Een megaduur project waar je helemaal niets mee oplost.” De invoering van het i-criterium zou volgens de panelleden alleen maar zorgen voor meer straatdealers. “Toeristen zijn in eigen land gewend om van de straat te kopen, dus dat doen ze hier ook makkelijk.”
Is het genoeg?
Ondanks dat de panelleden de keuze om de omstreden plannen niet door te laten gaan waarderen, is er ook veel kritiek dat in het akkoord geen andere acties staan om de drukte op de Wallen tegen te gaan. De gemeente wil weliswaar de toeristenbelasting en vermakelijkheidsbelasting verhogen, maar dat zijn volgens de panelleden maatregelen die lekker voor de gemeentelijke schatkist zijn, maar ‘geen deuk in een pakje boter slaan’ qua drukte.
Ook komt er in de binnenstad een vergunningplicht voor alle toeristenwinkels, maar dat is volgens de panelleden niet genoeg. “Gemeente blijft toeristenwinkels maar faciliteren en echt hard optreden daartegen blijft uit”, zo klinkt de kritiek. Een ander vult aan: “Er moet een rem komen op domme toeristische shit die Tiktok-rijen aantrekken. Een rij niet langer dan de gevel breed is.”
Sommige panelleden vinden dat de gemeente heftigere maatregelen en afspraken had moeten maken. “Airbnb moet volledig worden verbannen uit de stad, net zoals in Barcelona”, zo klinkt het. “Er moeten afspraken worden gemaakt over de vermindering van hotelkamers en verhogen van de belastingen in de hele metropoolregio. Nu krijg je een waterbedeffect en komen de toeristen alsnog richting de stad.”
Uiteindelijk denkt maar twee op de tien panelleden dat de coalitie genoeg heeft bedacht om het massatoerisme in de stad terug te dringen. “We zitten elk jaar al miljoenen overnachtingen over de limiet en dat gaat de komende jaren alleen nog maar toenemen.”
Investeren tegen afvalproblemen
Een belangrijk verkiezingsonderwerp onder de panelleden was het afval op straat. Panelleden omschreven de stad als ‘een vreselijke teringzooi’ en ‘een puinhoop’. In het coalitieakkoord staan heel wat ideeën en plannen om de stad schoner te krijgen. Zoals het doorzetten van het ’treintje’, extra veegploegen, wijkgerichte aanpakken en een afvaldirecteur die alles goed in de gaten moet houden.
Mooie ideeën vinden de panelleden, maar opnieuw zijn ze van mening dat het niet gaat doen waar Amsterdammers al jaren om schreeuwen: de stad schoon krijgen. De helft van de panelleden denkt namelijk dat Amsterdam er over vier jaar niet schoner bij ligt dan dat nu het geval is.
“Er moet echt veel beter gehandhaafd worden. Bewoners, maar ook vooral bedrijven, gooien gewoon alles op straat. Hele kartonnen dozen en vuilniszakken. Straf hen eens echt.” Een ander panellid heeft er ook geen vertrouwen totdat er echt een goede prullenbak in de stad komt, die eigenlijk niet open kan. “De vuilnisbakken die constant opengebroken worden en de graaiers die alles eruit halen in de zoektocht naar statiegeld. Dat is het probleem.”
Sommige panelleden vinden dat de gemeente meer moet doen om medewerkers voor de reinigingsdienst te werven. “Ze moeten daar hun shit op orde hebben. Jaren geleden was er minder verzuim en ook minder afval. Betaal die mensen beter en ga terug naar vroeger. Dan komen en willen mensen de stad weer schoonmaken.”
Dat alles kost wel geld, maar de panelleden zijn juist wel heel tevreden dat de afvalstoffenheffing de komende jaren niet wordt verhoogd. 87 procent van de panelleden noemt het, niet geheel verrassend, een goed idee.
Wel of geen sociale huur?
De woningmarkt is al jaren het grootste thema bij verkiezingen. Er moeten woningen bij, maar de grote vraag is hoe dat verdeeld moet worden en hoeveel er gebouwd moet worden. Amsterdam streefde de laatste jaren naar 7500 nieuwe woningen per jaar, maar de nieuwe coalitie laat dat los. Geen aantallen meer, maar kijken naar wat voor woningen er worden gebouwd.
Goed plan, vindt bijna twee derde van de panelleden. “Als je al jaren de streefhoeveelheid niet haalt, dan kan je daar beter van afzien en goede keuzes maken”, zo zegt de een. “Het is goed dat er eindelijk eens wordt gekeken waar de behoefte echt ligt”, aldus een ander.
Een belangrijke regel die moet gaan bepalen wat er gaat worden gebouwd in de stad, is de 40-40-20-regel. Dat betekent dat nieuwbouw moet worden verdeeld over 40 procent sociale huur, 40 procent middeldure woningen en 20 procent dure huur/koop. De coalitie houdt vast aan die regel, maar zegt wel dat er uitzonderingen mogelijk zijn.
Veel panelleden zijn niet blij met die uitzonderingen. “De versoepeling gaat in de praktijk zorgen dat er vooral geïnvesteerd gaat worden in de bouw van superdure huur- en koopwoningen”, zo verwoordt een panellid de angst. “Sociale huur is van levensbelang om een gevarieerde stad met verschillende inkomensgroepen te huisvesten. Nu al wordt het aantal niet gehaald. Een versoepeling maakt dat nog erger”, laat een ander panellid weten.
Twee derde van de panelleden heeft er dan ook geen vertrouwen in dat de gemeente de komende jaren genoeg sociale huurwoningen gaat bouwen. “De kosten voor bouwprojecten zijn altijd hoger dan verwacht en dat wordt waarschijnlijk weer gecompenseerd door minder sociale huur.”
Geen tevredenheid over aanpakken autobezitter
De keuze van de coalitie om de autobezitter aan te pakken valt slecht bij de meeste panelleden. Het duurder maken van de vergunning, het laten verdwijnen van 10.000 parkeerplekken en het versoberen van de bezoekerskorting vindt bijna twee derde van de panelleden een slecht plan.
“Er verdwijnen steeds meer P+R-plekken, terwijl het openbaar vervoer duur is en nog te vaak onbetrouwbaar. Er wonen ook nog gewoon mensen in de stad die bezoek ontvangen dat met de auto komt”, zo klinkt het. “De stad is goed bezig geweest om mensen uit de auto te krijgen, maar een pas op de plaats is ook goed.”
Uiteindelijk staan er in het coalitieakkoord plannen en ideeën. Hoe en of de uitvoering daarvan daadwerkelijk tot stand gaat komen, is iets wat de komende jaren duidelijk moet worden. Dus het is voor nu ook nog veel afwachten of de stad schoner en rustiger wordt.