Het plan van de provincie Noord-Holland om de bedrijvigheid en industrie in het Westelijk Havengebied te beschermen tegen de komst van woningbouw, zorgt voor koppijn bij de gemeente. Het Amsterdamse stadsbestuur heeft kritiek geuit op de plannen en zegt zich grote zorgen te maken over de realisatie van 10.000 woningen voor Haven-Stad.
Begin juni kwam de provincie met de conceptversie van de zogenoemde omgevingsvisie. Daarin staan de plannen wat de provincie de komende jaren wil doen, maar de plannen die Noord-Holland heeft voor het Westelijk Havengebied komen niet helemaal overeen met de ideeën die de gemeente heeft voor het gebied.
Amsterdam ziet het Westelijk Havengebied graag namelijk veranderen in het nieuwe stadsdeel Haven-Stad, met ruimte voor 70.000 woningen. Maar waar Amsterdam wil bouwen, wil de provincie het bedrijfsleven beschermen. De komst van 10.000 woningen is daardoor onzeker.
Volgens de provincie is het Havengebied namelijk een zeer belangrijk bedrijventerrein, waar bedrijven zitten die belangrijk zijn voor de energietransitie en zware industrie. Om die belangen te beschermen wil de provincie het aanwijzen als een zogenoemd Industrieterrein van Provinciaal Belang (IPB). Daardoor mag de gemeente zolang het gebied zo is aangewezen niet bouwen en moet de industrie er blijven. De regie ligt dan eigenlijk in de handen van de provincie.
De plannen van de provincie zijn veelzeggend, maar staan nog niet vast. Iedereen mocht namelijk eerst een zogenoemde zienswijze indienen, waarin belanghebbenden kritiek kunnen uiten en vragen om aanpassingen. De gemeente heeft zo’n zienswijze ingediend bij de provincie.
‘Respecteer afspraken’
De gemeente reageert in een nette brief op verschillende punten van het plan, maar de ondertoon bij al die punten is duidelijk: respecteer de afspraken die we de afgelopen jaren gemaakt hebben, waaronder de afspraken over Haven-Stad en de te realiseren woningen. De gemeente somt de afspraken op en vraagt om die duidelijk te maken in de provinciale plannen.
Of zoals de gemeente het zelf, enigszins dringend, schrijft: “We gaan er in zijn algemeenheid vanuit dat de Omgevingsvisie lopende afspraken en processen respecteert en in ieder geval niet onmogelijk maakt, zoals bijvoorbeeld rondom Shipdock.”
Met dat laatste doelt de gemeente op een eerdere botsing tussen Amsterdam en de provincie vanwege een andere aanwijzing van een Industrieterrein van Provinciaal Belang. De provincie wees namelijk in september van 2024 het gebied rond Cornelis Douwesterrein 2-3, waar de scheepswerf Damen ligt, aan als IPB.
Daarom ging er een streep door de bouw van 9600 woningen. AT5 onderzocht vorig jaar hoe die beslissing tot stand was gekomen en kwam er achter dat dat gepaard ging met botsende belangen, onbegrip en discussies.
Partnerschap tussen gemeente en provincie
De gemeente wil daarom dat de provincie nog een keer goed kijkt naar het gebied dat de gemeente graag wil transformeren naar Haven-Stad. “We vragen u om het Transformatiegebied expliciet te noemen in uw Omgevingsvisie. Alleen dan wordt duidelijk dat er ruimte wordt gemaakt voor woningbouw in Haven-Stad.”
Het is aan de provincie om die keuze uiteindelijk te maken en het wel of niet op te nemen in de definitieve versie van de omgevingsvisie. De gemeente vraagt in ieder geval aan Noord-Holland om een goede partner te zijn bij de ontwikkeling van het nieuwe stadsdeel. “We hebben dat partnerschap echt nodig, want de provincie heeft een bepalende rol bij het uitwerken hiervan. Zonder een heldere uitwerking door de provincie zullen de woningaantallen in Haven-Stad waar met het Rijk afspraken over zijn gemaakt, niet kunnen worden behaald.”
Gemeente mag motiveren
De provincie liet eerder weten dat zij snappen dat de aanwijzing van het gebied als IPB spanning kan opleveren, maar dat zij ook willen vasthouden aan de eerder gemaakte afspraken over woningbouw in het gebied en dat de woningbouw echt wel mogelijk blijft. Alleen is, als de plannen doorgaan, dat wel een stuk uitdagender voor de gemeente.
De Provinciale Staten moeten de, eventuele aangepaste, omgevingsvisie eind december goedkeuren.