Amsterdam en de diamantenindustrie zijn al eeuwenlang met elkaar verbonden. Maar het beroep van diamantslijper dreigt nu zo langzamerhand uit te sterven. Om dat te voorkomen probeert het familiebedrijf Gassan de jonge generatie warm te maken voor het klassieke ambacht. “Diamanten zijn net mensen, je moet ze allemaal anders benaderen.”
Raymond Vorm (41) werkte jarenlang als stratenmaker en was het werken in weer en wind zat. Een familielid wees hem op de vacature voor leerling diamantslijper. Hij was meteen verkocht. “Het is een prachtig, complex én technisch vak”, vertelt hij enthousiast. Geconcentreerd kijkt hij na elke seconde slijpen naar het resultaat door een loep. “Het vraagt veel geduld, het slijpen van een diamant kan dagen duren.”
In Nederland zijn nog maar 30 ervaren diamantslijpers werkzaam. Dat was vroeger wel anders. In de hal waar Vorm met vier medeleerlingen onder toeziend oog van zijn leermeester Pieter Ouwerkerk (57) een diamant slijpt, zat vroeger de hele ruimte bomvol met ambachtslieden.
Nieuwe leerlingen nodig
Ouwerkerk: “Het beroep is minder bekend dan vroeger, toen ik begon. En er is heel veel massaproductie in China en India. Amsterdam heeft niet meer de koppositie, maar wij proberen ons vak in stand te houden, omdat we best wel trots zijn op dit ambacht dat van oudsher mede is ontstaan in Amsterdam, maar daar zijn wel nieuwe leerlingen voor nodig.”
Amsterdam speelde eeuwenlang een prominente rol in de diamantindustrie door de komst van Joodse immigranten uit vooral Portugal en Spanje, maar verloor begin twintigste eeuw langzaam zijn dominante positie. De Tweede Wereldoorlog gaf de genadeklap.
Benno Leeser, directeur van Gassan Diamonds: “Tachtig tot negentig procent van de diamantslijpers is na de Tweede Wereldoorlog niet teruggekomen helaas. Toen kwam er in 1955 een staking en zijn een hoop diamantslijpers naar Antwerpen gegaan.” Die stad heeft inmiddels alweer tientallen jaren de Europese koppositie in de diamantindustrie.
Leesers opa, de joodse Samuel Gassan, leerde het vak van diamantslijper op 15-jarige leeftijd bij slijperij Boas. In hetzelfde pand aan de Nieuwe Uilenburgerstraat als waar Gassan Diamonds sinds 1990 is gevestigd. Om aan de nazi’s te ontkomen vluchtte hij In 1942 met diamanten in zijn schoen naar Zwitserland. Na de Tweede Wereldoorlog richtte hij Firma Gassan op en weet de diamantindustrie in Amsterdam nieuw leven in te blazen.
Traditie
Dat was hard werken en dat is het nog steeds. Gassan probeert onder andere ook via social media jong talent te vinden om de traditie niet verloren te laten gaan. Leerling Raymond Vorm is blij dat hij zijn passie gevonden heeft en hoopt dat er meer jongeren dit ambacht ontdekken. “Je moet wel veel geduld hebben, maar het is een eer om dit vak te mogen beoefenen, het is niet voor iedereen weggelegd.”